Kolon, ince bağırsağın bitiminden başlayıp anüs ile sonlanan tüp şeklinde bir organdır ve kalın bağırsağın büyük kısmını oluşturur. Kalın bağırsak; kolon ve rektumdan meydana gelir.
Kolorektal kanser, kolon veya rektum dokusundan kaynaklanan kanserlerin genel adıdır. Bağırsak hücrelerinin kontrolsüz çoğalması sonucu gelişir; ilerleyen evrelerde çevre dokulara ve vücudun diğer bölgelerine yayılabilir.
Kolorektal Kanser Risk Faktörleri:
•Aşırı kilolu veya obez olmak
•Fiziksel olarak aktif olmamak
•Fazla miktarda işlenmiş gıda tüketimi, (sosis, salam, şekerli/gazlı içecekler, fastfood besinler, paketli cips vb.)
•Tütün ve tütün ürünlerinin kullanımı,
•Alkol kullanımı
•Cinsiyet (hem insidans hem de ölüm oranları erkeklerde kadınlara göre önemli ölçüde daha yüksektir)
•İleri yaş
•Kişide kalın bağırsak poliplerinin varlığı,
•Kişide inflamatuvar bağırsak hastalığı öyküsünün varlığı,
•Ailede kalın bağırsak polipleri veya kolorektal kanser öyküsünün olması,
•Kalıtsal bir sendromun varlığı (Lynch Sendromu, adenomatöz polipozis sendromları, Kistik Fibrozis vb.)
•Bazı endokrin hastalıklar (Tip 2 diyabet, Akromegali vb.)
Kolorektal Kanser Belirtileri Nelerdir?
Kolorektal kanser belirtileri, tümörün bağırsaktaki konumuna ve vücudun başka yerlerine yayılıp yayılmadığına (metastaz) göre farklı belirtiler gösterebilir fakat hiçbir belirti vermeden de oluşabilir. Belirti göstermesi durumunda bulunduğu bölgeye göre farklı şikayetlere sebep olur.
Belirtilerin net olmaması, hastalığın sinsi ilerleyişi sebebiyle tarama programları özellikle önem arz eder.
Görülebilecek belirtiler genel olarak şunlardır:
· İstemsiz kilo kaybı
· Uzun süren kabızlık, ishal
· Dışkılama alışkanlığında değişiklik
· Kansızlık (anemi), halsizlik
· Gaz sancısı, kramp şikayetleri
· Ağrılı dışkılama
· Dışkı renginde değişiklik
· Dışkıda kan görülmesi ya da dışkılamadan sonra makattan kan gelmesi
· Bağırsağın tam olarak boşalmadığını hissetmek
· Kitle
Bu belirtiler başka bağırsak hastalıklarında da görülebilir her semptom kanser olduğunu göstermez.
Kolorektal Kanserde Tarama Neden Önemli?
Ø Kolorektal kanserler çoğu kez belirti vermeden uzun süre ilerlerler. Bu yüzden amaç belirtiler ortaya çıkmadan önce kanseri, polipleri erken dönemde saptamaktır.
Ø Polipler genellikle kanserleşmeden önce ortaya çıkar. Bu polipler erkenden tanımlanıp çıkarılırsa, kanser gelişimi engellenebilir.
Ø Tarama sayesinde hem kanser önlenebilir, hem de mevcut kanser erken evrede yakalanarak tedavisi daha etkin hale gelir.
Ø Özellikle dışkıda gizli kan pozitif olan kişilerde kolonoskopiyle kanserleşmemiş polipler tespit edilip çıkarılır, bu da kolorektal kanser riskini ciddi şekilde azaltır.
Ülkemizde de Kalın Bağırsak Kanseri Taraması Ulusal Standartları belirlenerek uygulamaya konulmuştur. 50-70 yaş arasındaki kadın ve erkek nüfusa Toplum Sağlığı Merkezlerine (TSM) bağlı olarak faaliyet göstermekte olan; Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM), Sağlıklı Hayat Merkezleri (SHM) ve Aile Sağlığı Merkezleri (ASM)’nde Gaitada Gizli Kan kiti yardımıyla hızlı, pratik ve güvenilir bir şekilde 2 yılda bir ücretsiz olarak tarama yapılmaktadır. Tarama kapsamında bu yaş grubundaki kişilere ayrıca 10 yılda bir kolonoskopi yapılması önerilmektedir. Tarama sonucunda Gaitada Gizli Kan Testi (GGKT) pozitif olan kişiler ileri tetkik amacıyla ikinci/üçüncü basamak sağlık kuruluşlarına yönlendirilmektedir.
Kolorektal Kanser Riskinizi Azaltmak İçin :
· Kolorektal kanser taramanızı zamanında yaptırınız
· Günde 30-60 dakika orta düzeyde fiziksel aktivite yapınız
· İşlenmiş gıda tüketimini azaltınız ve daha fazla taze sebze, meyve ve tam tahıllı ürün tüketiniz.
· Normal vücut ağırlığınızı koruyunuz
· Sigara ve alkol kullanmayı bırakınız
· Şüpheli ya da olağan dışı bir durumda Aile Hekiminize başvurunuz.
Mart ayı Kalın Bağırsak Kanseri Farkındalık Ayı olarak tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de çeşitli etkinliklerle konuya ilişkin farkındalık faaliyetleri, umut, tedbir ve proaktif sağlık önlemleri mesajlarıyla halka ışık tutacak çalışmalar yürütülmektedir. Bu kapsamda hastanemizde ‘’Genel Cerrahi Servisine’’ yatışı yapılan tüm hastaların kansere karşı mücadelede farkındalık ve bilinç düzeyinin arttırılmasını sağlamak amacıyla bilgilendirmeler yapılımış olup erken teşhisin önemi ve kanser tarama programları hakkında eğitimler verilmiştir.
“Kanserde Erken Teşhis Hayat Kurtarır”
“Taramanı Yaptır Kanseri Engelle”